Köçek – taniec mężczyzn w spódnicach

Dzisiaj w drodze na przystanek natknęłam się na tancerzy köçek (wym. koczek). W okolicy w której mieszkam generalnie dzieją się ciekawe rzeczy – imprezy weselne i z okazji obrzezania, które organizuje się głównie latem i których część „dzieje się” na uliczkach pomiędzy kamienicami.

Nie wiem, z jakiej okazji ktś zaprosił dziś muzyków i tancerzy köçek. Fakt, że przed bramą do jednej z kamienic zaparkował minibus, z którego wysiedli muzykanci i tancerze i zaczęli tańczyć na ulicy dla zgromadzonych przezd bramą odświętnie ubranych mężczyzn. Niestety zdjęcia, które zrobiłam telefonem wyszły na tyle beznadziejne, że nie ma sensu ich wstawiać, dlatego polecam nagranie z youtuba, które zamieściłam powyżej. Tancerze, których widziałam, ubrani byli w białe koszule i długie kolorowe spódnice, w dłoniach mieli kastaniety, i tańczyli bardzo podbnie jak ci na nagraniu. Tak jak kiedyś, tańczyli  przy muzyce wykonywanej przy użyciu dużego bębna (davul). Stałam zapatrzona przez ładnych kilka minut!

Tradycja köçek wywodzi się z czasów Imperim Osmańskiego. Tancerze köçek byli szkoleni już jako małe, 6-7 letnie dzieci i po kilkuletnim treningu  występowali do momentu, w którym zaczynali nabierać zbyt „męskiego” wyglądu. Przeważnie przyszli tancerze wybierani byli spośród młodych chłopców rekrutowanych w ramach tak zwanego „levy of boys” – devşirme – systemie poboru młodych chłopców z niemuzułmańskich milletów do służby sułtana. Większość chłopaków zostawała janiczarami – żołnierzami – lecz co bystrzejsi mieli szansę na zdobycie wysokiej pozycji, na przykład wezyra bądź paszy.

Wracając do köçek, pokazy tańca odnotowano na terenie pałacu, w haremie, na początku XVI wieku. Około wieku XVII tancerze pojawiali się także w meyhane, miejsca wszak nieodpowiedniego dla kobiet (;) ) gdzie tańczyli dla mężczyzn raczących się winem, rakı i innymi trunkami.  Jak podaje Kayaranni (2004), było wiadome, że tancerze świadczą także usługi seksualne, dlatego wzbudzali podekscytowanie u mężczyzn. Imprezy z tancerzami, zakrapiane alkoholem, często kończyły się bójkami, dlatego pod koniec XIX wieku występy w meyhane zostały zabronione, a w miejsce tancerzy pojawiły się tancerki, któe grając na tamburynach i kastanietach imitowały tancerzy köçek (ibid.).

Samo słowo köçek oznacza „małe wielbłądziątko” a pochodzi z perskiego kuchak, które z kolei jest perską wersją tureckiego küçük – mały. Jednak jak podaje Kayranni (2004 za Janssen), we współczesnym języku tureckim słowo köçek używane jest także w odniesieniu do transwestyty lub transseksualisty. Osobiście jednak nie spotkałam się z tym słowem w takim kontekście.

Kastamonu widoczna w tytule nagrania to prowincja w północnej Turcji, słynna z köçek, którzy dziś są profesjonalnymi tancerzami wynajmowanymi na przeróżne imprezy, często wesela, obrzezania i inne uroczystości rodzinne. Tak jak widać na filmie, i jak widziałam dziś na ulicy, nie tańczą młodzi chłopcy, lecz dorośli mężczyźni, a jedyną pozstałością niegdysiejszego stroju köçek jest spódnica – założona z resztą na spodnie, co miałam okazję zobaczyć podczas piruetów;) – i kastaniety. Kayranni opisuje takie elementy tradycyjnego stroju tancerzy jak długa wyszywana, barwna szata i turban lub szarawary, koszula i krótka kamizelka.

Nikogo widok tancerzy nie dziwił, niektórzy patrzyli po prostu z zainteresowaniem dokładnie takim samym, z jakim obserwują wszelkie inne imprezy taneczne na ulicach.

Kayranni S. 2004. Dancing Fear and Desire: Race, Sexuality, and Politics in Middle Eastern Dance. Wilfrid Laurier University Press.

Reklamy

Autor: Eyen

Początki mojej etnograficznej przygody sięgają laboratorium etnograficznego na warszawskiej etnologii w ramach którego miałam szansę pojechać na pierwsze badania terenowe do zachodniej Macedonii. Przez kolejne lata byłam zaangażowana w badania dokumentujące relacje społeczne i etniczne na pograniczu macedońsko-albańskim oraz migrację z Macedonii do Włoch. Przez kilkanaście miesięcy mieszkałam w stolicy Macedonii, Skopje, jako stypendystka programu CEEPUS, oraz wolontariuszka programu Młodzież w Działaniu. Równolegle do antropologii ukończyłam magisterskie studia z ochrony środowiska w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego i przez rok po obronie pracowałam jako koordynatorka projektu promującego recykling w jednym z Warszawskich stowarzyszeń. W styczniu 2011 dostałam się na studia doktoranckie jako stypendystka programu TUBITAK-BIDEB na uniwersytecie Yeditepe i przeprowadziłam się do Turcji . Moje badania dotyczyły tożsamości muzułmanów z zachodniej Macedonii w kontekście migracji i więzi z Turcją. Kierując się różnymi względami w 2016 roku przerwałam studia doktoranckie by rok później kontynuować je na wydziale antropologii Uniwersytetu Oslo.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s