Terminologia pokrewieństwa

Zdecydowałam się w końcu napisać o terminach, których w Turcji używa się powszechnie na określenie realacji – faktycznej lub symbolicznej – pomiędzy mówiącym a „innym”.  Chociaż z terminologią pokrewieństwa spotykam się na co dzień od początku pobytu w Turcji, dopiero ostatnio przyszło mi na myśl, że może warte opisania. Od początku mojego pobytu jestem bowiem przedmiotem nazywania oznaczającego symboliczne pokrewieństwo: co i rusz ktoś mówi do mnie: siostro!. W Turcji na każdym niemal bazarze, w sklepach, na ulicy, do nieznajomych kobiet mówi się: abla – siostro. „Ablaaaa!!” wołają sprzedawcy warzyw na bazarze, dodając: promocja, przecena, jeden kilogram za jedną lirę! Siostro podejdź, wybierz, kup! Abla yabanci? Czy siostra jest cudzoziemką? Abla gel otur, chodź usiądź, siostro. Do mężczyzn podobnie można zwracać się: bracie – abi. Abi, co słychać? Co chcesz, abi? Abi, która godzina? Abi, jak do jechać do…

Ale abi i abla to nie tylko zwroty poufałości, to także wyraz szacunku wynikającego z hierarchii wieku. Bowiem abi i abla to terminy, których używa się jedynie w stosunku do starszego rodzeństwa. Próściej mówiąc, abi to starszy brat, a abla to starsza siostra. Młodszy brat to kardeş, a młodsza siostra to kız kardeş, gdzie kız oznacza dziewczynę.

Oprócz sióstr i braci są też oczywiście wujkowie i ciocie, i w zasadzie możnaby powiedzieć „wujku” do starszego faceta zmiast „bracie”. Ale w języku Tureckim nie mam po prostu cioć i wujków, gdyż precyzja nazewnictwa nakazuje dookreśić stronę spokrewnienie: przez matkę czy ojca. I tak, ciotka od strony matki to , teyze, a ciotka od strony ojca to hala.  Wujek z kolei, taki od strony ojca to amca, a od strony matki to dayı. Na żonę bratalub żonę wujka mówi się yenge, i tak można też powiedzieć do żon bliskich znajomych.

Gelin to z kolei synowa, lub też żona najmłodszego syna, a teściowa to kayınvalide. Gorzej z teściem, bo wg słownika to kayınpeder, co dla Macedończyków musi brzmieć przekomicznie. Jednak zarówno teściowej jak i teścia nie słyszałam w użyciu w miejscach publicznych, raczej zwroty typu mamo (annem) i tato (babam).

Najśmieszniejsze jest to, że terminów jest tak dużo i są tak szczegółowe, że więle osób większości z nich nie zna i nie wie, jak i kiedy ich używać. Niejednokrotnie byłam świadkiem dyskusji na temat, kto dla kogo kim właściwie jest według tych szawiłych terminów: tata męża dla matki żony? siostra męża dla brata żony? dziecko córki siostry matki?? I wszędzie określa się nie tylko stopień  pokrewieństwa, ale też linię i gender. A po Polsku… jak to właściwie jest? Bo, rzecz jasna, sama nie wiem:)

Reklamy

Autor: Eyen

Początki mojej etnograficznej przygody sięgają laboratorium etnograficznego na warszawskiej etnologii w ramach którego miałam szansę pojechać na pierwsze badania terenowe do zachodniej Macedonii. Przez kolejne lata byłam zaangażowana w badania dokumentujące relacje społeczne i etniczne na pograniczu macedońsko-albańskim oraz migrację z Macedonii do Włoch. Przez kilkanaście miesięcy mieszkałam w stolicy Macedonii, Skopje, jako stypendystka programu CEEPUS, oraz wolontariuszka programu Młodzież w Działaniu. Równolegle do antropologii ukończyłam magisterskie studia z ochrony środowiska w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego i przez rok po obronie pracowałam jako koordynatorka projektu promującego recykling w jednym z Warszawskich stowarzyszeń. W styczniu 2011 dostałam się na studia doktoranckie jako stypendystka programu TUBITAK-BIDEB na uniwersytecie Yeditepe i przeprowadziłam się do Turcji. Moje badania dotyczyły tożsamości muzułmanów z zachodniej Macedonii w kontekście migracji i więzi z Turcją. Od roku 2017 kontynuuję studia na wydziale antropologii Uniwersytetu Oslo.

2 thoughts on “Terminologia pokrewieństwa”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s